The Whiskey Diary

Og så er mitt eventyr i Irland ferdig. Eg sit no heima i den gode, varme stova vår på Rauland og speidar ut på all snøen som eg har sakna i det grøne riket. Det var godt å sjå att dei flotte menneska som held til på Rauland, og eg ser fram til å starta studiene igjen òg.

Eg må seie at det har vore eit utruleg kjekt halvår i Irland med gode lærarar, kjekke medstudentar, koselege pubar og hyggelege irlendarar som tok oss godt imot. Me valde å avslutta vårt opphald med ein stor seisiún (session) på ein av dei lokale pubane. Det var utruleg kjekt og "båndopptakaren" var i flittig bruk så eg har nok av "irske slåttar" med meg heimatt.

Til slutt: eg tilrår utveksling på det sterkaste. Det er ein gylden sjanse til å oppleva verda, skaffa seg mykje ny kunnskap og ikkje minst gode vener. Det er som irane seier: "it's really good craic!"

And final tune tonight: Cathal Hayden's version of "Farewell to Ireland".

Og sånn heilt plutseleg, brått med det same, er eg ferdig med mitt liv som student ved Dundalk Institute of Technology. I alle fall satsar eg på at eg ikkje stryk i noko fag. Eg har nettopp avlagd min siste eksamen i "Irish music" etter ei hard og brutal veka med eksamenar og ekamenslesing. Mine erfaringar er at to timar er altfor lite tid til å skriva alt ein kan i dei respektive faga. Eg skal unngå å hissa meg for mykje på bruken av fjorårseksamenar som hadde eit HEILT anna fokus enn det me har hatt på årets førelesingar, eller det faktum at pultane er heilt ubrukelege på enkelte eksamensrom.

Så i kveld trur eg me skal ta oss ein fest. Fleire andre studentar er òg ferdige med eksamenane sine i dag, så "ordet på gata" er at me skal på den kjære utestaden "The Office", previously known as "Amber". Utestaden har eit rykte på seg om å vera den nattklubben som spelar skikkeleg musikk og ergo den staden alle musikkstudentane heng og sleng. Etter å ha høyrd mykje om denne legendariske plassen ser eg fram til å setja mine bein der for å bekrefta, eventuelt avkrefta, kor bra han er.

I mellomtida presenterer eg eit av mine nye favorittband innan irsk tradisjonsmusikk, Planxty. Starta i 1971/72 med Christy Moore, Andy Irvine, Donal Lunny og Liam O'Flynn. Her er eit klipp frå deira opptreden på det populære TV-showet Late Late Show på RTÉ i 1972. Høyr det fantastiske arrangementet - it's just class!

Eg klarte forresten å få billeg flyreisa til Oslo med SAS på sundag (Norwegian kan gå å gjera noko unevneleg ein viss plass).

Og då var me på plass igjen i store-vetle Dundalk, co. Louth. Eg landa riktignok på torsdag, lettare skjelven etter ei nervepirrande flyreisa. Norwegian fekk nemleg plutseleg for seg at eg ikkje kunne ta med felekassen min som handbagasje. Det er sikkert fleire av dykk der ute som har høyrd om dette fenomenet, kanskje opplevd det sjølv til og med. Og det er ein lite fornøyeleg situasjon å hamna i. Det er rein tortur på det grovaste. Eg kan ikkje forstå kvifor eg med ømfintlege feler må bukka i støvet og lida for at andre skal dra med seg flyttelasset inn i kabinen. Folk dreg med seg koffertar som har minst like stort volum som felekassen min, om ikkje meir i tillegg til alt anna krimskrams. Men neida, Norwegian skal gjera seg vanskeleg fordi felekassen min ikkje ser ut som ein trillekoffert. At Norwegian vel å synka så lavt som til Ryanair sin standard er uforståeleg, og eg kan med dette meddela at dei har mista ein kunde.

Eg og Johanna har innlosjert oss hjå nokre gode vener og "barmhjertelige samaritanar" som tok godt i mot oss. Grunnen til at me er tilbake i Irland no er at me skal ta eksamen. Så tida her borte har føreløbig berre gått til studering. Bortsett frå ein kveld då me las høgt frå Bibelen. Ikkje fordi me naudsynt trong å høyra Herrens ord i forkant av eksamen, men fordi eg introduserte ein leik som eg og nokre gode vener av meg kom på ein gong me keia oss på eit hotellrom og i grunn ikkje hadde noko anna leiketøy enn nettopp Bibelen. Leiken går utpå å slå opp på ei tilfeldig sida og lesa ein tilfeldig setning, og så tenkjer du koffert. Ein vert forundra over kor mykje rart formulerte setningar som kan misforsåast. Nokre bøker er meir morosamme enn andre, til dømes "Apostelgjerningane". Elles er høgtlesing av "Salomons høgsong" alltid ein klassikar. Tilrådd ein mørk vinterdag om ein keiar seg.

I dag hadde me forresten den fyrste eksamenen vår, fjerdeårseksamen i etnomusikologi. Det gjekk eigentleg over all forventing, bortsett frå at eg gjekk tom for tid. To timar går grådig raskt til tider.

Men eg kan ikkje bruka verdifull tid på å skriva avhandlingar om eksamenslesing når eg strengt tatt bør nettopp lesa. Eg ville no berre gje eit vink om at eg er i livet og oppegåande - føreløbig.

Eg vil gjerne tilrå ein liten snutt frå BBC-programmet QI med Stephen Fry. Her fortel dei den galne historien om irlendaren som ikkje ville døy. It's funny 'cause it's true!

Etter altfor mykje og høgst ufrivilleg venting og forsinkingar på flyplassar kom me heim på fredagskvelden. I helga har eg prøvd å tilpassa meg norske forhold att. I tillegg var det svært hyggeleg at det valde å koma snø dalande frå det blå, så jolastemninga er i ferd med å ta over sinnet.

Sjølv om eg er komen heimatt til gamlelandet så er ikkje mine eventyr i Irland over heilt enno. Etter jolafreden har lagt seg og me har trødd inn i det nye året vil me atter ein gong setja nasene våre vestover mot den grøne øya. Dette fordi me har vald å fullføra semesteret ved DkIT og dermed må ta nokre eksamenar. Men me ser fram til å koma tilbake, Erasmus-opphaldet i Irland har vore utruleg kjekt og lærerikt. Tilråast på det sterkaste!

Tildess me hamnar i det irlandske riket igjen kan me alle ta ei velfortent jol. For å nyta den på best måte: sett deg tilrettes i sofakroken med gløggen i koppen, sjå utpå det kvite vinterlandskapet og høyr på tidenes jolasong, The Pogues & Kristy McColl - Fairytale of New York.

God Jol!

På tysdag hadde me den årlege jolakonserten til DkIT som denne gongen i tillegg skulle markera 40-årsjubileet til DkIT. Den føregjekk i St. Joseph's Redemptorist Church som er ei katolsk kyrkje. Det var mykje folk tilstade under konserten der DkIT Orchestra og DkIT Choir framførde "The Rose Cantata", eit nydeleg musikkverk komponert av vår kjære kor- og dirigentlærar Siubhán Ó Dubháin. DkIT Choir hadde òg ein eigen a cappella-bolk der me framførde stykker som "Locus Iste", "Virga Jesse" og Rachmaninov-verk. Det var ei fantastisk oppleving å få vera ein del av dette!

Då me hadde hutra oss heimatt var det tid for gåveoverrekking og farvelklemmar med dei spanske sambuarane våre som dessverre reiste dagen etterpå. Men me ser fram til å besøka dei og la dei visa oss alle dei flotte turistfrie stadane Spania har å by på. Det er ikkje berre Alicante og Barcelona ein kan finna der nede...

Etter ein rask kjoleskifting bar det avstad ut dørene att for å festa ein siste gong med alle dei kjekke vennene me har fått her borte. Bandet var bra, ølet var godt og stemninga var i taket! Det var lått og løye til ut i dei seine nattetimar, eventuelt tidlege morgontimar.

Og akkurat no skal eg og Johanna nyta eit betre glas med Nøgne Ø God Jul-brygg og gle oss til me sit på flyet i morgon og seier "Ja takk" til kaffi og "Nei takk til te", på veg heim til moderlandet.

Den tida me har vore i Irland har me stort sett sitt byar og større tettstadar, det var derfor gildt då ein klassekamerat og kona hans tok oss med ut til den irske landsbygda på sundag. Me var invitert på middag hjå systera og mannen hennar som bur på ein gard i County Monaghan (nabo"fylket"). Landskapet utover der er som teke ut av ein film, og landsbyane ein passerar er likeså. Sidan garden ligg oppe på ein haug kan ein sjå utover store landområder med vakker irsk natur, heilt ulikt det norske. I frostdisen og den klåre vinterhimmelen såg det ganske magisk ut!

Det var hyggelege folk me var komne til, heile familien var samla så me fekk eit innblikk i korleis den "typsike irske familien" er. Og det skulle ikkje stå på maten; Me vart mette og gode på både middag og heimalaga kaker. Etterpå ville me bidra litt òg, så me gav ein minikonsert der me spelte irske og norske slåttar saman med klassekameraten vår på banjo og kona på gitar. Litt hardingfelemusikk vart det òg, og ungane svinga seg i dansen til dette rare nye instrumentet. Me vart utruleg godt motteke av heile familien, og dei sa at me berre måtte koma tilbake neste gong me var i Irland. Det var ei riktig koseleg stund.

På veg heim til Dundalk att stoppa me på eit høgdepunkt nord for byen for å glo litt på byen ved nattestid. Bak oss på den andre sida av vegen låg Nord-Irland, framføre oss ei mengde med ljos som gav oss prov på at Dundalk kanskje var littegrann større enn me var klar over. Til opplysing er det kring 30 000 innbyggjarar i Dundalk. Me såg òg noko av det verste eg har opplevd av "joleljos i hagen"-konsept. Det var heilt vilt: reinsdyr og nissar som blinka og lyste opp heile hagen. Det var ikkje løye at det pla vera mange småulukker på akkurat denne strekninga, alle må rett og slett snu hovudet og sjå på dette sirkuset. 

Vel heima tok det ikkje long tid før eg var på veg ut dørene igjen. Eg fekk skyss med nokre andre klassekameratar til ein session som befann seg longt uti gokk. Landsbyen heiter riktignok ikkje Gokk, men Tallanstown og ligg sørvest for Dundalk i same "fylke" (County Louth). Her fekk eg sjansen til å spela med gode, gamle spelemenn innan den irske tradisjonen, såvel som representantar frå den yngre garden. Tid til å slå av ein prat om Fleadh Cheoil etterpå var det òg. Det var rett og slett som irane seier det "good craic".

I helga har eg forresten lært kvifor det heiter "whisky"/"whiskey" og kvar dette namnet kjem frå - meir om dette i eit seinare innlegg.

Sola skin og lufta er klår. Det er definitivt vinter her borte om ein skal måla etter temperaturen. Det er som Kristy McColl syng: "The wind goes right through you, no place for the old". Men graset er framleis grønt. Det har ikkje vore så mykje spor etter snø, eller skal ein seie spor i snøen, ikkje anna enn at ein kan skimta noko kvitt på toppane av Cooley-fjella.

Men det var ein tanke som slo meg, eg har ikkje finkjole å stilla i på jolakonserten til DkIT. Med andre ord må eg ned i sentrum og søkja lukka der, og håpa eg finn noko brukande som ikkje vil robba meg for euro. I medan eg er ute på fisketur vil eg presentera eit litt fascinerande band for dykk: De Dannan. Dei er frå den eksotiske vestkysten og har sidan 70-talet vore gjennom ei mengde med spanande stilar innan tradmusikk. Dei starta som ei "session-gruppe", men har sidan det vore innom både poplåtar og anna ymse. Spelt for den amerikanske presidenten har dei òg, så well done there. Eit lite utval av låtane deira:

Frieri til amerikanarane: Tin Pan Alley + Irsk folkemusikk = svært populært

Gjett tre gonger kva låt dei covrar her. Eg diggar jig/reel-touchen mot slutten, det måtte jo berre koma.

For oss som likar det litt meir tradisjonelt. Settet startar med "Tom Billy's Jig" (Tom Billy var ein dugande felespelar sørfrå, eg har denne slåtten med fleire i repertoaret mitt). 

"Deadly." Det er er eit ord som vert brukt ganske ofta om norske slåttar her borte. Og det kan vel oversetjast til det norske omgrepet "dødskult". Norsk folkemusikk fell med andre ord i god jord her i Irland, i alle fall blant dei krinsane me held oss med.

Denne veka har vore passe hektisk, passe artigt var det jo då å få influensa - igjen. Forbaska utyskje. Men "the show must go on" som dei seier. Så det vart til at eg stod der sjuk på utøvingseksamenen saman med tredjeårets trad-band og håpte på at eg ikkje dundra i bakken før dei 20-25 minuttane var over. Eg har sjeldan kjend meg så dårleg på scena, men det gjekk svært fint for det om. Takk og lov var det ikkje soloeksamen, og me opererte ut i frå metoden "hald kjeft og spel" så eg slapp bruka den vakre forkjølingsstemme-engelsken min (dagen i forvegen var det nemleg fleire lokale irar som ikkje forstod beret av kva eg prøvde å seie).

Men eksamen gjekk godt, dirigent- og korlæraren vår sa me var den beste gruppa på tredjeåret (hurra!). Så etter eg hadde fått teke ein høneblund som gjorde underverker, stakk me ned til Spirit Store på session. Det var utruleg kjekt: mykje folk, hot whiskey i glaset, varmt og lunt og mykje utveksling av slåttar og tradisjonar. Det heiter naturleg nok "tunes" eller "airs" her borte, men i mitt hovud kallar eg det for irske slåttar... Men det som var verkeleg kult var at då bartendaren fekk greia på at me var norske, henta han fram ei flaska med Nøgne Ø sitt "God Jul"-brygg. Norsk øl i Dundalk? Ikkje eingong Bar Tender med øl frå over 50 land har det. Flaska fekk me med oss så me skulle hugsa plassen - smart marknadsføringstriks.

På onsdag hadde me vår andre ensemble-eksamenskonsert, denne gongen med heile musikklinas trad-orkester. Det var "savage" som ein medstudent likte å seie det (eit anna positivt ord som kan oversetjast med "dritbra" e.l.). Men me var ikkje det einaste høgdepunktet på konserten; jazzensemblet hadde fått med seg ein besøkande jazzmusikar frå Sambandsstatane som leia storbandet gjennom Hancock's "Watermelon Man", noko Dixieland og ymse snacks før dei runda av med nokre jolasongar i storband-stil.

Så gjekk festen i halli på det lokale Malt House der popensembla frå skulen laga liv frå scenekanten. "Fairytale of New York" vart spelt og gault til minst eit halvt dusin gonger - great fun!

Me går no inn i den siste veka i Irland, noko som er meget vemodig fordi det verkeleg er ein flott gjeng her.

Det minst komfortable ein kan oppleva tidleg ein fredags morgon er å få vita når ein kjem på skulen kl. 9 at ein skal ha ein prøve ingen visste me skulle ha. Som de sikkert har ressonert dykk fram til så var det dette som skjedde med meg og fleire andre på 2. året musikk på fredag. Me trudde me berre skulle syngja, men me skulle tydelegvis ha ein lytteprøve i irsk song i tillegg. Moro. Svara var ikkje spesielt gode: "sean-nós, not sean-nós, sean-nós, sean-nós, not sean-nós, Planxty, even moore Christy Moore" etc.

Og det var litt det same eit par timar etterpå då me hadde ein ny lytteprøve, denne gong i ensemble styles. Eg var meir førebudd på denne så det gjekk mykje betre. Det skal godt gjerast å ikkje høyra kva som er Horslips og kva som er Seán Ó Riada, men litt meir tricky å høyra forskjell på Altan og Beoga når donegalarane ikkje syng på irsk.

Og så set eg her igjen då, med kaffikoppen ved mi sida og prøver å skriva det x'te essayet. Om det er nokon som melder seg frivilleg til å skriva bacheloroppgåva mi så hadde eg vorte veldig glad. Kvar einaste veka har me hatt kring tre-fira innleveringar, prøvar eller presentasjonar. Det er nok å hengja fingrane i for å seie det sånn.

Apropos presentasjon så hadde eg ein presentasjon om Comhaltas på onsdag. Eg var litt nervøs i forkant kan ein seie, ikkje fordi eg skulle stå framføre fjerdeklassingane i etnomusikk og fortelja på engelsk om ein organisasjon dei antakeleg hadde betre kunnskap om enn meg, men fordi Comhaltas brukar inni heeeeitaste mykje irsk. Og eg kan ikkje irsk. Så eg sat som ein tulling kvelden før og øvde på den gæliske uttalen min. Og det hjalp jo ikkje på nervene å finna ut at nokon i klassen snakkar irsk flytande eller er frå Gaeltacht. Det verkar derimot som at eg klarte å bløffa meg gjennom det for eg fekk gode tilbakemeldingar, og enkelte påstod at eg snakka betre irsk enn dei sjølve. Då må ein jo berre smila frå øyra til øyra.

Det er dessutan forunderleg mange som spør om me snakkar engelsk i Noreg. Det verkar som dei trur det er som i Irland: majoriteten snakkar engelsk til vanleg, men det er eit nasjonalspråk der som me prøver å bevara. Me har tydelegvis så god engelsk at dei let seg lura. Men det står nok litt betre til med det norske språk enn det irske.

Eg har forresten lært meg to nye omgrep: jackeens og cullchies. Og at "nobody knows" kor mange pianostemmarar det er i Storbritannia (QI 02.12.11).

Eg merkar eg vert meir og meir "irskifisert", eller lid av "snikirskifisering" sidan det kjem snikane på. Etterkvart har irske vanar og kultur vorte innarbeida automatisk. Derfor har eg no beslutta å skriva denne lista for å gje "sjukdommen eit ansikt".

Du veit du har vore for lenge i Irland når:

• du automatisk ser til høgre fyrst når du kryssar vegen
  
  
• over 3 Euro vert oppfatta som i meste laget for ei øl
  
  
• du kallar politiet "garda" og ikkje "police"
  
  
• det er meir naturleg å skriva ".ie" enn ".no"
  
  
• Guinness har blitt kvardagskost og du byrjar å søka etter andre typar øl
  
  
• du faktisk veit kva omgrepet "gaeltacht" inneber
  
  
• "hot whiskey" er den føretrekte medisinen
  
  
• når "harpa" ikkje lenger er synonymt med munnharpa, men keltisk harpa i hovudet ditt
  
  
• det går inflasjon i bruken av frasane "it's class" og "that's grand"
  
  
• du gjer tulledialekt på engelsk og oppdagar at du faktisk imiterar nord-irsk dialekt

(Foto: computerclipart.com)